„Złodziejka książek” Marcus Zusak

Czasami czytając powoli wtapiam się w książkę, staję się częścią bohaterów, jestem w miejscach, w których oni bywają, czuję za nich i za siebie, mój świat przenika świat powieści.

Zapominam o rzeczywistości, o problemach, gdzieś uciekają wszelkie lęki, po prostu czytam… Niekiedy w książkach znajduję swoje myśli, odkrywam świat podobny do mojego, mój punkt widzenia. Wtedy jest najfajniej.

Tak stało się ze „Złodziejką książek”. Powieść stopniowo rozwija się, ujawnia tło historyczne istotne dla zrozumienia psychiki bohaterów. Utwór oczami małej dziewczynki ukazuje nazizm rodzący się w latach 30 w Niemczech, prześladowania Żydów, palenie książek, tragedię zwykłych niemieckich rodzin, gdy bliska osoba staje się wyznawcą Hitlera. Widzimy okrucieństwo i piękno istniejące obok siebie. Widzimy do czego mogą doprowadzić pozornie niewinne hasła nacjonalistyczne. Ta świadomość jeszcze bardziej przeraża w dzisiejszym świecie, gdy nacjonalizm odradza się w wielu krajach i mylony jest z patriotyzmem.

  Narrator pokazuje świat małej dziewczynki, adoptowanej przez starsze małżeństwo, po tym, gdy ojciec komunista zaginął, brat zmarł podczas podróży, a matka oddała ukochane dziecko, by je uratować. Na początku tylko domyślamy się całego kontekstu wydarzeń. Prawdę odkrywamy stopniowo wraz z główną bohaterką – złodziejką książek. Tylko czasami narrator wyjaśnia więcej, wprowadza w absurdalną rzeczywistość państwa nacjonalistycznego, wychowanie dzieci w szkołach, wywieszanie flag hitlerowskich, lęk przed władzą i … ukrywanie Żydów. Ciekawa forma narracji, pojawiające się kilkuzdaniowe notatki – podsumowania, autotematyczne wstawki o tworzeniu powieści wyjaśniają jeszcze raz sytuację, podkreślają, to, co istotne. Co jakiś czas narrator wybiega w przyszłość, pokazuje śmierć, która dopiero nastąpi, pokazuje ocalenie, które cudem dopiero nastąpi.

 Kim jest ów opowiadacz ? Zbieraczem dusz ? Aniołem stróżem? Jego świat postrzegany z dystansu, to świat okrucieństwa i miłości, przemocy i miłosierdzia, jednak narrator  wprowadza spokój nawet w najtragiczniejszych momentach. Tak jak otula miłością dusze zmarłych, tak łagodzi emocje czytelnika.

Skąd tytuł „Złodziejka książek”? Chowając braciszka mała dziewczynka w śniegu znalazła podręcznik grabarza. To była ostatnia rzecz, która łączyła ją z bratem i biologiczną matką, to była pierwsza książka, którą przeczytała i ukradła.

„Złodziejka książek” –  wraca do tematu II Wojny Światowej. Autor urodził się wiele lat później, historię mógł znać tylko z opowieści dziadków, ale dzięki temu, pokazując ofiary faszyzmu spojrzał na tamte czasy z dystansem, Akcja dzieje się w Niemczech, ale bohaterowie nie są hitlerowcami, choć ich bliscy, znajomi wyznają ideologię faszystowską.  Powieść Markusa Zusaka pokazuje ludzi słabych i silnych, wrażliwych, kochających, zmagających się z codziennością końca lat trzydziestych, potem z rzeczywistością wojenną.

Bohaterowie cierpią i giną w czasie nalotów na niemieckie miasta. Powieść ukazuje zło wojny, które dotyka wszystkich, niezależnie od tego, po której stronie stoją. Po stracie syna tak samo cierpi   matka kata i matka ofiary. Śledząc losy bohaterki, gdzieś między wierszami, zauważamy, jak trudno w tamtych czasach było być Niemcem, jak jeden człowiek wpływając manipulując częścią społeczeństwa unieszczęśliwił cały naród niemiecki. Ów mechanizm historii i życia społecznego  może niestety powtórzyć się w każdym państwie.